De blokkade van de Straat van Hormuz, die nu al twee weken duurt, heeft de mondiale LNG-markt niet alleen verstoord, maar feitelijk verlamd.

 Voor Nederland, dat zijn kaarten volledig heeft ingezet op vloeibaar gas als vervanger voor het Groningse en Russische gas, is de situatie meer dan penibel: ze is existentieel.

Het is half maart 2026, en Nederland stevent met de ogen wijd open af op een energetisch ravijn. De blokkade van de Straat van Hormuz, die nu al twee weken duurt, heeft de mondiale LNG-markt niet alleen verstoord, maar feitelijk verlamd. Voor Nederland, dat zijn kaarten volledig heeft ingezet op vloeibaar gas als vervanger voor het Groningse en Russische gas, is de situatie meer dan penibel: ze is existentieel.

De cijfers liegen niet. Zo’n 20% van de wereldwijde LNG-export komt uit Qatar en moet door die nauwe flessenhals van de Straat van Hormuz. Door de vijandelijkheden tussen Iran, Israël en de VS ligt de helft van de mondiale LNG tankervloot letterlijk gevangen.

Dit is geen tijdelijke file; dit is een structurele uitschakeling van de transportcapaciteit. Terwijl de dagtarieven voor de weinige beschikbare schepen boven de $200.000 schieten, varen de schepen die nog wel vloeibaar gas aan boord hebben (uit de VS of Nigeria) niet naar Rotterdam. Ze wijken uit naar Azië. Japan, Zuid-Korea en Taiwan, die geen enkel alternatief hebben, troeven Europa simpelweg af op prijs. De "vrije markt" waar we zo op vertrouwden, keert zich nu tegen ons.

Wat de situatie in Nederland pas echt gevaarlijk maakt, is de staat van onze eigen buffers. De gezamenlijke vulgraad van onze gasopslagen (Norg, Grijpskerk en Bergermeer) bedraagt momenteel slechts 10,5%.

Dit is een historisch laagterecord voor deze tijd van het jaar. Normaal gesproken zouden we nu de laatste restjes wintergas verbruiken en ons opmaken voor het "vulseizoen" in april. Maar met een gasprijs die in één klap met 50% is gestegen naar meer dan €125 per MWh, is er geen marktpartij die het aandurft om gas in te kopen voor de opslag. Het risico op een faillissement is simpelweg te groot. Zonder overheidsingrijpen van ongekende proporties blijven de opslagen leeg, precies op het moment dat de wereldmarkt op slot gaat.

De hoop op een "snelle diplomatieke oplossing" is in de huidige geopolitieke realiteit van 2026 een gevaarlijke illusie.

Zelfs als de Straat van Hormuz morgen opengaat, duurt het maanden voordat de logistieke ketens zijn hersteld. De schepen liggen verspreid en de verzekeringspremies zullen nog jaren torenhoog blijven.

In tegenstelling tot 2022 is de Groningse gaskraan nu definitief dicht en zijn de installaties deels ontmanteld. We hebben geen nationale noodknop meer om in te drukken.

Voor de Nederlandse chemische industrie en de glastuinbouw is het "Code Rood". Zij kunnen deze prijzen niet doorberekenen. Wat we nu zien is geen tijdelijke dip, maar een de-industrialisatie in sneltreinvaart.

Nederland heeft de afgelopen jaren de ene afhankelijkheid (Rusland) ingeruild voor de andere (de wereldwijde LNG-markt). We zijn nu een speelbal geworden van een conflict aan de andere kant van de wereld, terwijl we onze eigen schuren leeg hebben laten lopen.

Er is op dit moment geen enkel scenario waarin Nederland zonder kleerscheuren uit deze crisis komt. De komende maanden worden een test voor onze economische weerbaarheid die we in decennia niet hebben gekend.

De realiteit is dat de energierekening voor de gemiddelde Nederlander in de komende maanden geen weerspiegeling meer is van verbruik, maar een weerspiegeling van een mondiale overlevingsstrijd.

Met de huidige gasprijs op de groothandelsmarkt die richting de €150 per MWh schiet (ter vergelijking: begin 2024 was dit nog rond de €30), kijken we naar een financiële schokgolf.

Voor een gemiddeld huishouden met een verbruik van 1.200 m3 gas per jaar, ziet de prognose voor de komende maanden er als volgt uit:

Variabele contracten: Wie geen vast contract heeft, gaat de pijn direct voelen. De leveringstarieven kunnen stijgen naar €2,50 tot €3,00 per m 3 . Dat betekent dat een maandelijkse energierekening van €150 plotseling naar €400 of hoger kan schieten.

Energiebedrijven staan onder enorme druk. In 2022 zagen we al dat leveranciers omvielen. Als de "force majeure" (overmacht) die Shell nu uitroept ook doorsijpelt naar de consumentenmarkt, kunnen vaste contracten juridisch opengebroken worden onder het mom van "onvoorziene omstandigheden".

Normaal gesproken dalen de prijzen in de lente (maart/april). Dit jaar gebeurt het tegenovergestelde. Omdat de Nederlandse overheid wettelijk verplicht is om de gasopslagen weer naar 90% te krijgen voor de winter van 2026/2027, moet er gas worden ingekocht tegen elke prijs.

De overheid moet miljarden aan subsidies (via EBN) pompen in het vullen van Bergermeer en Norg. Dit geld komt uit de algemene middelen (belasting). Tegelijkertijd betaal je als consument de hoofdprijs aan de pomp en aan de thermostaat.

Gas is niet alleen verwarming; het is de basis voor de hele keten.

Veel Nederlandse kassen draaien op gas. Als de prijs boven de €100 per MWh blijft, stoppen tuinders met produceren. Dit betekent dat groenten en fruit in de supermarkt in april en mei onbetaalbaar worden of simpelweg uit het schap verdwijnen.

De productie hiervan vreet gas. Een tekort nu betekent een misoogst of extreem dure voedselprijzen later dit jaar.

Het grootste gevaar is dat we in Nederland denken dat we "beschermd" zijn door het prijsplafond van weleer. Maar dat instrument is er in 2026 niet meer in die vorm. De schatkist is leger dan in 2022 en de rente op de staatsschuld is hoger.

We concurreren nu direct met de Taiwanese chipindustrie voor elk molecuul gas. Taiwan moet dat gas hebben om de wereldwijde tech-sector draaiende te houden en zal letterlijk elke prijs betalen. De Nederlandse consument trekt in die biedingsoorlog altijd aan het kortste eind.

Wat kunnen we nu nog doen? Er is op de korte termijn geen "knop" om de aanvoer te herstellen. De enige knoppen die de overheid nog heeft zijn:

Rantsoenering: Het gedwongen afsluiten van de zware industrie om de huishoudens warm te houden.

Noodwetgeving: Het dwingen van energiebedrijven om marges te minimaliseren (wat tot faillissementen kan leiden).