rsz ter apelBuiten de poorten is het een komen en gaan van mensen. Het halve Nederlandse journaille is naar Noordoost-Groningen getogen om de situatie te bekijken.

Meerdere asielzoekers vertellen zonder schroom dat ze al eerder asiel hebben aangevraagd in Duitsland, Frankrijk of België, maar daar nul op rekest kregen.



Daar staan ze weer, op het grasveld pal voor het aanmeldcentrum van Ter Apel. Voor migratieverslaggevers is het de afgelopen jaren een treurig, terugkerend ritueel geworden.

Omdat de structurele problemen voor wat betreft asiel- en gelukzoekers niet worden opgelost, loopt het in het Groningse dorp telkens weer volledig vol.

Met het bereiken van Alarmfase 1 is de situatie nu definitief naar een kookpunt geleid.

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) trok deze week aan de noodrem met een alarmerend bericht: het absolute maximum van 2.200 bewoners is definitief gepasseerd.

Met een nieuw record van ruim 2.300 mensen die binnen de muren verblijven—waarvan sommigen noodgedwongen op stoeltjes in wachtruimten moesten overnachten—zit de opvang muurvast.

Het gevolg is een drastische maatregel. De toegangspoort gaat voorlopig op slot voor ‘niet-kwetsbare’ asielzoekers, een eufemisme voor alleenstaande mannen. COA-bestuursvoorzitter Joeri Kapteijns spreekt van een „pijnlijk besluit”:

„Om het veilig en leefbaar te houden voor onze medewerkers en bewoners, moeten we noodgedwongen mensen buiten laten staan.”

Buiten de poorten is het een komen en gaan van mensen. Het halve Nederlandse journaille is naar Noordoost-Groningen getogen om de situatie te bekijken.

Journalisten die er voor het eerst zijn, reageren verbaasd: „Wat is het hier druk!” Maar die drukte is niet nieuw; zelfs met de reguliere bezetting is het aanmeldcentrum een dorp op zich.

Asielzoekers wachten op de bus naar Emmen, lopen richting het dorp, of rusten uit in het gras. Ook de Jehova’s getuigen zijn zoals altijd aanwezig om foldertjes uit te delen.

Wanneer een mannelijke asielzoeker met een koffer uit de bus stapt en doorloopt, klinkt er opnieuw verbazing onder de media. De deuren waren toch dicht?

Dat komt door de specifieke werking van de locatie:

Het Rode Kruis en de IND screenen asielzoekers nu bij het eerste hek op hun 'kwetsbaarheid'. Wie niet door de selectie komt, hoort in de namiddag dat er geen bed is.

Waar het Rode Kruis direct bijspringt met eten, water en dekens, bood de gemeente Stadskanaal op het laatste moment een crisisplek voor de nacht. Maar het is een druppel op een gloeiende plaat.

In de tussentijd valt in de gesprekken met de bewoners op hoe de dynamiek verschuift. Waar een paar jaar geleden de overgrote meerderheid uit Syrië kwam, zie je nu een instroom uit Soedan, Eritrea, Turkije en Jemen.

Twee mannen uit Soedan vertellen in de zon dat ze al meer dan een half jaar in Ter Apel verblijven. „Vooraf werd ons verteld dat het om een heel korte periode zou gaan, maar hoelang het nog duurt… geen idee.”

Die traagheid in de uitstroom naar reguliere azc's in het land—die momenteel allemaal een bezettingsgraad van boven de 100 procent rapporteren—zorgt voor directe problemen in het dorp.

Raadslid Marco Visscher waarschuwt voor de directe gevolgen:

„Er is een één-op-één-verband tussen het aantal bewoners van het aanmeldcentrum en de overlast in Ter Apel, zo heeft de rechter ook geoordeeld. Meer mensen betekent simpelweg meer gedoe, meer strubbelingen onderling en meer mensen die gaan rondzwerven.”

Binnen in het centrum maakt de drukte een net gearriveerde Turkse man niet zoveel uit; een slaapplek is zijn prioriteit. Wel deelt hij een angst die de vinger op de zere plek legt: „Ik ben vooral bang dat ik uiteindelijk niet in Nederland mag blijven. In Duitsland is mijn asielaanvraag namelijk al afgewezen.”

Hij is niet de enige. Meerdere asielzoekers vertellen zonder schroom dat ze al eerder asiel hebben aangevraagd in Duitsland, Frankrijk of België, maar daar nul op rekest kregen.
Volgens de huidige procedures mogen zij in Ter Apel echter gewoon opnieuw een aanvraag indienen. Zolang ze wachten op een definitief besluit van de IND, hebben ze wettelijk recht op opvang. Door de enorme achterstanden kan die procedure vele maanden tot jaren voortslepen.

Dit deel van de verklaring waarom Ter Apel telkens weer bezwijkt, blijft in het politieke debat vaak onderbelicht. Het is niet enkel een logistiek probleem van 'te weinig bedden', maar een dieper falen van het Europese terugkeerbeleid.

De huidige situatie roept nare herinneringen op aan de zomer van 2022, toen honderden mensen in het gras buiten de poort sliepen. Dat scenario dreigt nu opnieuw werkelijkheid te worden. Het Rode Kruis bereidt zich achter de schermen al voor op het ergste: online staat inmiddels een acute vacature voor een coördinator 'acute inzet op het voorterrein' en voor de opzet van een tijdelijke nachtopvang in een sporthal.

Burgemeester Jaap Velema benadrukt dat de rest van Nederland dringend de schouders eronder moet zetten, maar ziet de nabije toekomst somber in: „De rest van Nederland is bang om asielopvang te realiseren. We moeten ons voorbereiden op weer een heel ingewikkelde periode. Dit is de komende tijd niet zomaar opgelost.”

Zolang de instroom van reeds in Europa afgewezen asielzoekers niet structureel wordt gestopt, blijft het in Ter Apel dweilen met de kraan open. De kans is dan ook groot dat we binnenkort wéér op ditzelfde grasveld staan.

Daarnaast begint het volgende nu wel heel erg op te vallen, zoals iemand schrijft in het volgende X bericht:

Geen één keer in de gehele reportage vraagt de verslaggever waar deze mensen vandaan komen. Alleen maar suggestieve vragen en opmerkingen, waar gaan jullie slapen, het is koud, etc.

In de reportage zie je twee vrouwen met kind die uit de opvang voor Oekraïners zijn gezet omdat hun identiteit onbekend zou zijn.

Maar hé, hoe zijn ze dan met zulke grote koffers in Europa gekomen?

Verder zie je goedgeklede asielzoekers met nieuwe koffers voorzien van vliegtuiglabels, North Face rugzak en nekkussens.

Dit zijn geen zielige vluchtelingen die alles achterlieten en of met een bootje kwamen. Dit zijn mensen die met het vliegtuig zijn gekomen (of gehaald) gezien hun bagage met label en nekkussen.

Hoe hebben ze kunnen vliegen en hoe zijn ze door de douane gekomen zijn zonder visum/verblijfsvergunning?