In de discussie over de Amerikaanse betrokkenheid bij de Tweede Wereldoorlog speelt een document uit oktober 1940 een centrale rol.Het was een lijst van acties die nodig waren om ervoor te zorgen dat Japan een aanval zou uitvoeren en precies zo gebeurde.
In de discussie over de Amerikaanse betrokkenheid bij de Tweede Wereldoorlog speelt een document uit oktober 1940 een centrale rol.
Dit document, geschreven door luitenant-commandant Arthur McCollum van de Office of Naval Intelligence, bevat een specifiek stappenplan gericht op de relatie tussen de Verenigde Staten en Japan.
Hieronder volgt een overzicht van de inhoud van dit memorandum en de feitelijke gebeurtenissen in de 14 maanden die volgden.
Het Memorandum (7 oktober 1940)
Op 7 oktober 1940 stelde McCollum een vertrouwelijk memorandum op. Hierin formuleerde hij acht specifieke acties met betrekking tot het Japanse Keizerrijk:
-
Het maken van afspraken met Groot-Brittannië voor het gebruik van Britse bases in de Pacific.
-
Het maken van afspraken met Nederland voor het gebruik van bases in Nederlands-Indië.
-
Het geven van alle mogelijke steun aan de Chinese regering van Chiang Kai-shek.
-
Het sturen van een divisie langeafstands-zware kruisers naar de Oriënt (de Filipijnen of Singapore).
-
Het sturen van twee divisies onderzeeboten naar de Oriënt.
-
Het gestationeerd houden van de hoofdmacht van de Amerikaanse Pacific-vloot in Hawaï.
-
Het er bij de Nederlandse regering op aandringen om Japanse eisen voor economische concessies (met name olie) te weigeren.
-
Het instellen van een volledig Amerikaans embargo op de handel met Japan, in samenwerking met een soortgelijk Brits embargo.
Het document vatte het doel van deze acties samen met de letterlijke tekst: "If by these means Japan could be led to commit an overt act of war, so much the better." (Als Japan hierdoor ertoe gebracht zou kunnen worden een openlijke oorlogsdaad te plegen, zoveel te beter).
De Chronologie van de Acties (1940–1941)
In de veertien maanden tussen het schrijven van het memorandum en de Amerikaanse oorlogsverklaring vonden de volgende formele en materiële handelingen plaats:
-
Bases en Geallieerde Samenwerking: De VS startte geheime stafbesprekingen met Groot-Brittannië en de Nederlandse regering in ballingschap (de ADB-gesprekken in begin 1941) om het gezamenlijk gebruik van militaire bases en defensiestrategieën in Zuidoost-Azië af te stemmen.
-
Steun aan China: De Amerikaanse regering intensiveerde de militaire en financiële steun aan de Chinese nationalistische regering via de Lend-Lease Act. Daarnaast werd de oprichting van de Flying Tigers goedgekeurd, een eenheid van Amerikaanse piloten die tegen Japan vocht.
-
Vlootverplaatsingen: Er werden Amerikaanse marine-eenheden, waaronder kruisers en onderzeeboten, richting de Filipijnen en de westelijke Pacific gedirigeerd. De hoofdmacht van de Amerikaanse Pacific-vloot bleef, tegen de zin van de toenmalige admiraal James Richardson in, gestationeerd in Pearl Harbor, Hawaï.
-
Economische Druk en Embargo: De VS voerde de druk op de Nederlandse regering op om de levering van olie uit Nederlands-Indië aan Japan stop te zetten. In juli 1941 bevroor de Amerikaanse regering alle Japanse tegoeden en op 1 augustus 1941 werd een exportverbod op olie en vliegtuigbrandstof naar Japan van kracht. Groot-Brittannië en Nederlands-Indië sloten zich hier kort daarna bij aan.
De Aanval en de Vrijgave (1941 / 1994)
-
7 december 1941: Japan voerde een grootschalige verrassingsaanval uit op de Amerikaanse vlootbasis Pearl Harbor in Hawaï. De aanval resulteerde in het zinken of beschadigen van meerdere slagschepen en kostte aan meer dan 2.400 Amerikanen het leven. De volgende dag verklaarden de Verenigde Staten officieel de oorlog aan Japan.
-
1994: Het McCollum-memorandum werd officieel gedeclassificeerd en toegankelijk gemaakt voor het publiek in de Amerikaanse Nationale Archieven, 53 jaar nadat de gebeurtenissen hadden plaatsgevonden.
De uitvoering van de stappen in dat document zien we dagelijks voor onze ogen gebeuren en daarmee weten we dan ook de uiteindelijke uitkomst.