Het is een beproefd recept in Den Haag: schets een gitzwart toekomstscenario, roep dat "het stelsel onhoudbaar wordt", en kondig met een ernstig gezicht bezuinigingen aan.

Minister Hans Vijlbrief wil het mes zetten in de WW en de WIA. Want tja, de kosten stijgen en we moeten nu eenmaal "hervormen".

Het is een prachtig verhaal voor de bühne, maar het rammelt aan alle kanten. Sterker nog: als je naar de feitelijke cijfers kijkt, grenst de Haagse argumentatie aan pure misleiding.

De overvolle potten van het UWV

Laten we de feiten erbij pakken. De afgelopen jaren is er door de historisch lage werkloosheid miljarden euro’s meer binnengehaald aan sociale premies dan er aan uitkeringen is uitgegeven. De reserves van de sociale fondsen zijn opgelopen tot in de tientallen miljarden. Het geld klotst letterlijk tegen de plinten.

Als burger betaal je die premies via je loonstrook met een heel specifiek doel: het financieren van een fatsoenlijk sociaal vangnet voor wanneer het tegenzit. Voor als je je baan verliest, of als je chronisch ziek of arbeidsongeschikt wordt. Het is een verzekering, betaald door werkenden en werkgevers.

En wat doet het kabinet? Terwijl de premiepotten overstromen, wordt besloten om datzelfde vangnet te versoberen. Wie dat logisch vindt, mag het uitleggen.

Het Haagse goocheltraject

Hoe kan een kabinet beweren dat er bezuinigd móét worden op een sector die diep in de plus staat? Dat komt door een politieke goocheltruc die we in Nederland de 'algemene middelen' noemen.

Zodra de miljardenoverschotten van de sociale fondsen binnenstromen, wist Den Haag het labeltje 'sociale zekerheid'. Het geld verdwijnt in de grote, algemene schatkist. En vanuit die schatkist worden momenteel heel andere, peperdure politieke hobby’s gefinancierd. Of het nu gaat om miljardensteun aan Oekraïne (Zwendelenski), de enorme budgetten voor defensie, of de miljardenverslindende klimaatplannen: het moet ergens van betaald worden.

Het kabinet heeft simpelweg geld nodig voor zijn eigen prioriteiten. Maar in plaats van dat eerlijk hardop te zeggen, wordt de burger een rad voor de ogen gedraaid.

Er wordt gekeken naar een verre toekomst waarin de WIA-kosten mogelijk gaan stijgen, en dat wordt gebruikt als legitimatie om nú het mes te zetten in de voorzieningen.

Bestuurlijke gaslighting

Dit fenomeen heeft een naam: bestuurlijke gaslighting. Men creëert een papieren werkelijkheid van schaarste en crisis ("we kunnen de WIA niet meer betalen!") om een beleid te rechtvaardigen dat haaks staat op de actuele realiteit (een miljardenoverschot).

De burger wordt hier dubbel gepakt. Eerst betaal je jarenlang braaf je premies, waardoor de overheid een gigantische reserve opbouwt.

Vervolgens wordt die reserve geruisloos doorgesluisd naar andere politieke dossiers, om tot slot te horen te krijgen dat je eigen vangnet wordt versoberd omdat "het geld op is".

Het is een kwestie van politieke keuzes, niet van geldgebrek.

Het kabinet kiest ervoor om het aanwezige geld voor de sociale zekerheid van de eigen bevolking te gebruiken als pinautomaat voor internationale zwendelprojecten.

Dat mag een minister een "noodzakelijke hervorming" noemen, maar de nuchtere realiteit is een stuk simpeler: de burger wordt gewoon bedonderd waar hij/zij bij staat.