Terwijl nieuwbouwhuizen moeten wachten op een aansluiting en mkb’ers geen zwaardere stroomaansluiting krijgen, groeit de maatschappelijke frictie rondom het energieverbruik van megadatacenters.

De roep om grenzen aan de groei van 'Big Tech' klinkt luider dan ooit.

De huidige situatie is in een klein, overvol land als Nederland steeds moeilijker uit te leggen.

Aan de ene kant krijgt de burger te horen dat de auto bij voorkeur alleen nog ’s nachts aan de laadpaal mag en dat de transitie naar warmtepompen de lokale transformatorhuisjes overbelast.

Aan de andere kant verrijzen er gigantische, grijze complexen in het landschap die non-stop enorme hoeveelheden elektriciteit opeisen om de wereldwijde cloud en opkomende AI-systemen draaiende te houden.

Wie de data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en sectororganisaties erbij pakt, ziet dat de zorgen niet uit de lucht gegrepen zijn. De Nederlandse digitale infrastructuur behoort tot de absolute wereldtop, maar dat heeft een prijs: 

Nederland telt inmiddels zo'n 200 datacenters. Het overgrote deel daarvan zijn kleinere, regionale locaties, maar de sector wordt gedomineerd door zo'n 45 'grootverbruikers' (hyperscales).

Samen jagen deze datacenters er jaarlijks maar liefst 5.100 gigawattuur (GWh) doorheen. Dat komt neer op ruim 4,6% van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik.

Omdat een gemiddeld modern huishouden ongeveer 2.500 kWh per jaar verbruikt, is de sectorale vergelijking met het verbruik van bijna 2 miljoen huishoudens statistisch correct.

De grootste complexen zijn te vinden op strategische knooppunten: de Wieringermeer (Microsoft), de Eemshaven (Google) en de metropoolregio Amsterdam.

Hoewel dit een enorme hap is uit onze beschikbare stroom is dit niet het enige probleem. Het tweede grote probleem is de geforceerde energietransitie waarbij alles elektrisch moet worden om overheden maximale controle mogelijkheden te geven.

De energietransitie voltrekt zich simpelweg sneller dan de fysieke infrastructuur kan worden uitgebreid. De explosieve groei van zonneparken, windenergie, warmtepompen, laadpalen en de grootschalige elektrificatie van de reguliere industrie vragen méér van het net dan waar het historisch op is ontworpen.

Daarnaast speelt een juridisch en planologisch probleem: capaciteitsreservering. Veel techgiganten hebben jaren geleden al contracten gesloten met netbeheerders zoals TenneT en Liander. Hierin zijn enorme vermogens vastgelegd. Zelfs als een datacenter deze capaciteit momenteel nog niet volledig benut, is de stroom op papier bezet. Hierdoor vissen lokale ondernemers of woningbouwprojecten in de huidige krappe markt achter het net.

De maatschappelijke en politieke druk heeft er inmiddels toe geleid dat ogenschijnlijk het roer stevig is omgegooid. De tijd van onbegrensde groei voor hyperscales in Nederland is voorbij aldus de overheid.

De landelijke overheid heeft de regels voor de allergrootste datacenters extreem aangescherpt. Nieuwe mega-datacenters zijn in bijna heel Nederland verboden, tenzij ze aan zeer strikte voorwaarden voldoen en gevestigd worden in specifiek aangewezen randgebieden (zoals delen van de Eemshaven).

Het definitief schrappen van de plannen voor het gigantische Meta-datacenter (Facebook) in Zeewolde/Lelystad markeerde het officiële einde van het vrijblijvende toelatingsbeleid.

Dit probleem doet zich niet alleen voor in Nederland, want overal ter wereld schieten datacenters als paddenstoelen uit de grond. Overal ter wereld protesteren mensen, overheden beloven van alles en ondertussen gaat overal de enorme groei van datacenters gewoon door.

WAAROM MOET NEDERLAND HET STROOMNET OP SLOT GOOIEN VOOR BIG TECH?!

Terwijl gewone Nederlanders te horen krijgen dat hun nieuwbouwhuis niet kan worden aangesloten, mkb'ers geen zwaardere stroomaansluiting krijgen en we onze auto's alleen nog 's nachts mogen opladen, slurpen… pic.twitter.com/cVohq9HIDz

— Wim den Oudsten (@WimdenOudsten) June 28, 2026