De recente cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) laten zien dat de zorgen over veiligheid geen kwestie zijn van ongegronde onderbuikgevoelens.

De feiten liegen niet: de politie registreerde het afgelopen jaar bijna een kwart (23 procent) meer misdrijven waarbij een asielzoeker verdachte was.

Het maatschappelijke debat over de opvang van asielzoekers in Nederland zit muurvast. Aan de ene kant zien we een overheid die bij monde van de minister dreigt met dwangmaatregelen om gemeenten te verplichten nieuwe opvanglocaties te openen.

Aan de andere kant zien we overal in het land burgers die de straat op gaan uit protest. Al te vaak worden deze demonstranten in de publieke opinie direct weggezet als 'rechtsextremisten' of 'intolerant'.

Maar wie de feiten en de cijfers eerlijk durft te bekijken, ziet dat de angst en de weerstand van omwonenden niet uit de lucht gegrepen zijn. Burgers hebben legitieme redenen om zich zorgen te maken, en het is hun democratisch recht om dwars te liggen wanneer hun stem stelselmatig wordt genegeerd.

De recente cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) laten zien dat de zorgen over veiligheid geen kwestie zijn van ongegronde onderbuikgevoelens. De feiten liegen niet: de politie registreerde het afgelopen jaar bijna een kwart (23 procent) meer misdrijven waarbij een asielzoeker verdachte was, terwijl de bezetting in de opvang in diezelfde periode met 'slechts' 7 procent steeg. De stijging van de criminaliteitscijfers loopt dus fors uit de pas met de groei van het aantal asielzoekers.

Natuurlijk is de nuance uit het rapport belangrijk: de overgrote meerderheid (97 procent) van de mensen in de opvang wordt níét verdacht van een misdrijf.

Maar voor een lokale gemeenschap die geconfronteerd wordt met de komst van een AZC, is die 3 procent die wel overlast of criminaliteit veroorzaakt een bittere realiteit.

Zeker wanneer het gaat om jonge mannen uit veilige landen zoals Algerije, Marokko en Tunesië — die vrijwel geen kans maken op asiel, maar wel oververtegenwoordigd zijn in de incidenten — is de frustratie begrijpelijk.

Tel daarbij op dat onder alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) het percentage verdachten zelfs op 8 procent ligt, en het wordt volkomen logisch dat ouders zich oprecht zorgen maken over de veiligheid van hun kinderen en met name dochters in de buurt van zo'n locatie.

Het probleem wordt vergroot door het aanhoudende falen van het beleid. Al jaren horen we mooie beloftes over Europese afspraken en het indammen van de instroom, maar in de praktijk verandert er nauwelijks iets. De druk op de woningmarkt, de zorg en de openbare orde blijft onverminderd hoog.

In plaats van een effectieve rem op de instroom, kiest de overheid nu voor de weg van de minste weerstand: het forceren van opvanglocaties via dwang, vaak in de vorm van grootschalige noodopvang waar de begeleiding te wensen overlaat.

Wanneer de overheid er jaar na jaar niet in slaagt om grip te krijgen op de instroom, en tegelijkertijd weigert de criminaliteit en overlast onder specifieke groepen asielzoekers effectief aan te pakken, verliest zij haar morele gezag.

Burgers hebben dan niet alleen het recht, maar ook een begrijpelijke reden om te demonstreren. Het verzetten tegen een van bovenaf opgelegd AZC is een uiting van democratische betrokkenheid en zelfbescherming, geen extremisme.

Het is tijd dat de politiek en de media stoppen met het criminaliseren van de eigen burgers die opkomen voor de veiligheid en leefbaarheid van hun wijk.

Pas wanneer de angst van omwonenden serieus wordt genomen en er daadwerkelijk resultaten worden geboekt bij het inperken van de instroom en het hard aanpakken van overlastgevers, kan er weer sprake zijn van een constructieve dialoog.

Tot die tijd hebben burgers elk recht om de hakken in het zand te zetten.

Als je naar de grotere lijn van dit jaar kijkt, zie je dat de totale instroom (dus eerste aanvragen, herhaalde aanvragen én nareizigers samen) stabiel hoog blijft op een gemiddelde van ruim 3.500 tot bijna 4.000 mensen per maand:

Maand	Totale asielinstroom 2026
Januari	3.556
Februari	3.510
Maart	3.968
April	3.726
Mei	3.805