Al jaren kijkt de bevolking toe hoe hun land wordt overspoeld door stromen asielzoekers waar nooit een einde aan komt.

Naast burgers beginnen nu ook gemeenten te steigeren en het Westland is zo'n gemeente die de hakken in het zand gaat zetten.

Het hing al maanden in de lucht, maar in het Westland is de kogel nu definitief door de kerk: de hakken gaan diep in het zand.

Met 25 van de 39 zetels die resoluut ‘nee’ zeggen tegen een azc, daagt de glastuinbouwgemeente minister Bart van den Brink rechtstreeks uit. "Kom maar op," klinkt het strijdvaardig vanuit de raad.

Wat we hier zien is niet zomaar een lokale politieke rel; het is het startschot van een nieuwe, grimmige fase in de Nederlandse asielcrisis. Een fase waarin Den Haag de confrontatie met de eigen burger frontaal opzoekt en de wet gebruikt als dwingend instrument.

De Spreidingswet werd destijds gepresenteerd als dé oplossing voor de opvangcrisis.

Het zou zorgen voor een 'eerlijke verdeling'. Maar in de praktijk blijkt de wet vooral een bureaucratisch breekijzer te zijn om de lokale democratie te passeren.

Dat blijkt wel uit de manier waarop het Rijk weigergemeenten nu de duimschroeven aandraait via de zogenaamde interventieladder.

Dit zes-stappenplan van het interbestuurlijk toezicht is bedoeld om gemeenten stap voor stap te dwingen te gehoorzamen.

Waar trede 1 en 2 nog gaan over 'signaleren' en 'informatie opvragen', heeft het ministerie Westland inmiddels officieel op trede 3 geplaatst.

Trede 3 is de formele overgang naar 'actief toezicht'. Het betekent dat de vrijblijvendheid definitief voorbij is. Vanaf dit niveau worden gemeenten die niet meewerken maandelijks publiekelijk aan de schandpaal genageld op een zwarte lijst van de Rijksoverheid.

De asielwethouder is inmiddels op het matje geroepen in Den Haag. Geen vriendelijk ambtelijk overleg meer, maar een dwingend bestuurlijk gesprek waarin de minister keiharde eisen stelt: hoeveel opvangplekken gaat Westland leveren, en binnen welke termijn?

Het is de allerlaatste diplomatieke waarschuwing. Hierna volgen trede 4 en 5 (de officiële vooraankondiging en het besluit tot indeplaatsstelling), om uiteindelijk te eindigen bij trede 6: de nucleaire optie.

Bij die laatste stap neemt het Rijk de touwtjes volledig over, passeert het de gemeenteraad en opent buiten de gemeente om zélf een azc op een plek die Den Haag aanwijst.

Het argument van de gemeente Westland om hiertegen te strijden snijdt echter hout. De regio vangt al duizenden Oekraïners op en herbergt een gigantisch aantal arbeidsmigranten die de Nederlandse economie draaiende houden.

Ondertussen wonen lokale jongeren noodgedwongen tot hun dertigste bij hun ouders omdat er geen fatsoenlijke starterswoning te krijgen is.

Als de minister dan eist dat er nóg eens 643 asielzoekers bij moeten, getuigt dat van een stuitende blindheid voor de lokale realiteit.

Het is alsof Den Haag zegt: uw lokale draagkracht en de toekomst van uw eigen jeugd zijn ondergeschikt aan ons falende landelijke asielbeleid. Een op het oog falend beleid, maar in werkelijkheid een vooropgezet plan dat al honderd jaar geleden werd bedacht. 

Wat er gebeurt als de minister straks daadwerkelijk doorzet naar de hoogste treden van die ladder en de gemeente buitenspel zet? Dan praten we niet meer over een 'bestuurlijk instrument'. Dan praten we over een moedwillige lont in het kruitvat.

We hebben in het verleden gezien hoe dit afloopt.

Wanneer de landelijke overheid de burger negeert en lokale autonomie breekt, verliest de politiek haar laatste restje legitimiteit.

Dan verplaatst de strijd zich van de raadszaal naar de straat, met grimmige protesten, ME-inzet en diepe, jarenlange polarisatie tot gevolg. Een azc openen zonder enig bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak is geen beleid; het is ramkoersbestuur.

We gaan een nieuwe fase in. Een fase waarin de grens van wat de burger pikt, definitief is bereikt.

Zolang het kabinet de instroom aan de landsgrenzen niet effectief weet te beperken, is het dweilen met de kraan open — en het Westland weigert de dweil nog langer vast te houden.

Als minister Van den Brink besluit om de ramkoers door te zetten richting trede 6, wint hij misschien een juridische procedure, maar verliest hij definitief de samenleving.

De vraag is of Den Haag de brand die het hiermee dreigt te stichten, wel kan blussen.