rsz opa en oma bij bushalteHet klinkt zo sympathiek uit de mond van DOVA-directeur Jan van Selm: „Wat je jong leert, neem je de rest van je leven mee.”

Vanaf 2027 mogen kinderen gratis reizen met openbaar vervoer, maar de vaste korting van 34 procent voor 65-plussers wordt pardoes bij het grofvuil gezet.

Het klinkt zo sympathiek uit de mond van DOVA-directeur Jan van Selm: „Wat je jong leert, neem je de rest van je leven mee.” Met die tegeltjeswijsheid kondigden de gezamenlijke provincies en vervoerregio's aan dat kinderen vanaf 2027 gratis mogen reizen in bus, tram en metro.

Een prachtig cadeau voor gezinnen, zo lijkt het. Maar wie de kleine lettertjes leest, ziet de kille realiteit: dit 'cadeautje' wordt volledig gefinancierd over de rug van 3,8 miljoen Nederlandse senioren. De vaste korting van 34 procent voor 65-plussers wordt pardoes bij het grofvuil gezet. Het is een beschamende generatieruil die de plank op alle fronten misslaat.

De logica van de openbaarvervoerautoriteiten is even simpel als cynisch. De pot met ov-geld is leeg, dus moet er geschoven worden. Onder het mom van 'investeren in de reiziger van de toekomst' wordt de reiziger van het héden aan de kant geschoven. Alsof een kind van acht de afweging maakt om later de auto te laten staan omdat het vroeger gratis in de tram mocht zitten. Het is een theoretische marketingstrategie ten koste van een groep voor wie het ov geen luxe of toekomstvisie is, maar een acute, dagelijkse noodzaak.

Het is bovendien stuitend hoe de overheid hier met twee tongen spreekt. Enerzijds eist Den Haag dat ouderen tot op steeds hogere leeftijd zelfstandig thuis blijven wonen. Ze moeten hun eigen broek ophouden, mantelzorg verlenen, vrijwilligerswerk doen en vooral sociaal actief blijven om eenzaamheid te voorkomen.

Maar anderzijds pakken de regionale overheden nu de sleutel af die die zelfredzaamheid mogelijk maakt: betaalbaar vervoer. Zonder de 65-pluskorting wordt een simpel ritje naar het ziekenhuis, de supermarkt of de kleinkinderen voor een enorme groep senioren onbetaalbaar. Uit onderzoek van de Seniorencoalitie blijkt dat nu al twee op de drie ouderen het ov te duur vinden; onder de minima is dat zelfs 92 procent. Deze maatregel jaagt hen rechtstreeks het isolement in.

Het meest wrange aan deze situatie is het gebrek aan tegengas. Senioren zijn een dankbaar slachtoffer voor dit soort kille bezuinigingen. Ze gaan over het algemeen niet met trekkers de snelweg op, ze blokkeren geen kruispunten en ze schreeuwen niet het hards op sociale media. Ze slikken de bittere pil, vaak in stilte. En juist omdat ze niet staken, regeert bij de beleidsmakers de gemakzucht.

Wat DOVA nu dreigt te creëren is bovendien een gevaarlijke lappendeken. Als de landelijke regeling verdwijnt, mogen provincies straks zelf weten of ze nog iets voor ouderen regelen. Dat betekent dat je mobiliteit straks afhangt van je postcode. Woon je in de 'verkeerde' regio? Dan betaal je de hoofdprijs.

De plannen staan gepland voor 2027. Dat betekent dat de politiek nog exact de tijd heeft om tot bezinning te komen. Het kan niet zo zijn dat we de 'reizigers van de toekomst' lokken door de generatie die dit land heeft opgebouwd binnenshuis op te sluiten.

Maar ja, aan de andere kant is het ook niet zo vreemd dat het geld op is.